(CATP) một lượt đi viết bài về “mùa mía đắng” trong mùa hạn hán năm 2016, tôi bị lạc giữa những cánh đồng mía bao la tại huyện Ninh đánh (Ninh Thuận), bao quanh không một bóng fan qua lại. Rong ruổi cả ngày, lúc ngoảnh lại thì trời vẫn xế chiều, đang loay hoay tìm đường về thị trấn Ninh Sơn, tôi hốt nhiên thấy xa xa bao gồm duy nhất một căn nhà sàn đơn sơ nằm bên sườn đồi.

Bạn đang xem: Giấc mơ chapi trần tiến


Tôi tìm về và theo luồng thông tin có sẵn căn đơn vị này là của cặp vợ ông xã người Raglai. Họ có ba người con và sinh sống với nhau sẽ bao mùa nương rẫy. Các vật dụng trong nhà được gia công từ mây, tre, gỗ, gốm và chiếc bọn chapi treo lủng lẳng trên vách nứa. Tôi tìm mua cây bầy thì chủ nhà bảo ví như tôi thích, anh ta sẽ khuyến mãi chứ không bán. Thay cây lũ trên tay, tôi hốt nhiên nhớ đến thời khắc nhạc sĩ è Tiến sáng sủa tác bài bác hát niềm mơ ước Chapi, nó bao gồm cái nào đấy rất giống như với cơ duyên mà tôi đang gặp nên tôi quyết định đi kiếm “giấc mơ” ấy.

CƠ DUYÊN RA ĐỜI CỦA GIẤC MƠ CHAPI

Nhạc sĩ nai lưng Tiến kể, ông được nhạc sĩ hồ Công Hoài Sơn, Trưởng Đoàn ca múa nhạc Ninh Thuận cơ hội đó, nhắn gửi: “Anh viết giúp cho Ninh Thuận một bài bác hát, do tỉnh vừa phân chia tách, chưa có bài hát nào mang đến riêng mình”. Từ bỏ sự “đặt hàng” ấy, năm 1993, vào một chuyến hành trình điền dã tại miền núi Ninh Thuận cùng với những nhạc sĩ: Phan Huỳnh Điểu, Lư độc nhất vô nhị Vũ, Lê Giang... để tìm một nhạc cụ độc đáo và khác biệt của dân tộc bản địa mình có sang Pháp biểu diễn, ra mắt với bạn bè quốc tế, đoàn của ông đã dừng lại ở Ninh Thuận.

Ông đi nửa ngày đường, qua hàng trăm cây số tột đỉnh núi cao, vị trí ở của bạn Raglai thì thấy một căn nhà sàn duy nhất, bao bọc không một láng người. Căn nhà có nhì vợ ông chồng và một đứa con. Ông mang lại gần thì nghe tiếng bầy rất lạ. Nghe xong, ông tìm về hỏi mua, nhưng chủ nhà bảo: “Không…, anh ham mê thì tôi tặng, tôi bán làm gì. Ở đây, thọ lắm rồi shop chúng tôi không sử dụng đến tiền”. Nghe xong, è Tiến tái người. Tưởng bản thân nghe nhầm, nhạc sĩ hỏi lại: “Anh nói sao?”. Gia chủ nói: “Từ khi đi lính về, tôi đem một cô vợ người dân tộc. Mười mấy năm nay, tôi không dùng đến tiền. Anh ra mà lại xem, bọn dê, lũ gà của mình đầy phía trên nè, lúa nương bạt ngàn, tôi có ăn tiêu gì đâu! trong nhà không có một sản phẩm gì hotline là vật dụng dụng bằng kim khí”. Nghe gia chủ nói vậy, tự nhiên trong đầu nai lưng Tiến nảy ra một giấc mơ: “Ôi… Ta khi nào được sống như thế này, ngoài phải tất bật cuộc đời rắc rối?”. Và bài hát giấc mơ Chapi thành lập và hoạt động từ giấc mơ đơn giản ấy.


*

Ngoài chơi lũ chapi, người làm gỗ Mai Thắm còn biết thổi kèn thai và chơi các nhạc cầm cố khác

Giấc mơ Chapi được hát lần trước tiên trên sảnh khấu trên Pháp và Hà Lan, do chính Trần Tiến trình diễn trong chuyến lưu lại diễn châu Âu của tập thể nhóm Du ca Đồng Nội, đây cũng là đầu tiên tiên bầy chapi được reviews với bạn bè quốc tế. Lúc trở về Việt Nam, ca sĩ Y Moan là người thứ nhất hát giấc mơ Chapi cùng cũng là fan hát thành công nhất. Bài xích hát này lắp với Y Moan cho tới buổi biểu diễn ở đầu cuối của đời mình.

CHAPI - HỒN NGƯỜI RAGLAI

Mặc dù chưa một lần gặp mặt nhạc sĩ trằn Tiến, nhưng mỗi một khi nhắc về niềm mơ ước Chapi, thợ gỗ Mai Thắm (SN 1959, người Raglai, ngụ xã Mã Oai, làng mạc Phước Thắng, huyện Ninh Sơn) “rất ưng dòng bụng” về ông nhạc sĩ đang nói đúng “hồn fan Raglai”. Thời đó, tín đồ Raglai “ai nghèo cũng có cây bầy chapi”. Trường đoản cú sớm mai cho đến đêm khuya, khi rung lên khắp những nếp công ty sàn, tiếng lũ chapi cứ ngân nga hầu như đặn, dịp trầm thời điểm bổng, ko nhanh, không chậm, như thiết yếu nhịp sống đong chuyển của fan Raglai sinh hoạt miền sơn cước. Mê mẩn bởi tiếng bọn ông cha, cậu nhỏ xíu Mai Thắm ban đầu học cùng tập chơi loại đàn này. Lên 18 tuổi, cậu đã tạo ra và đùa thành thành thục loại lũ độc đáo của dân tộc bản địa mình.

Xem thêm:

Ông Thắm bảo, bạn Raglai gọi bọn chapi là “chapin”, người việt nam đọc chệch thành “chapi”, tên gọi này thông dụng rộng rãi cho tới ngày nay. Ông đo đắn loại bọn này tất cả từ thời gian nào. Chỉ hiểu được từ lúc ông sinh ra, đang thấy các bô lão và người lớn trong làng sử dụng “chapin” rồi. Không chỉ có biết chơi, tạo thành chapi, ông còn biết chơi, biết tạo thành kèn bầu, bầy đá, lô chỉnh âm thanh của cục mã la (bộ cồng chiêng của fan Raglai) với biết rèn đúc những vật dụng khác.

Đàn chapi của bạn Raglai có không ít loại. Bạn Raglai sinh sống miền Đông, có cách gọi khác là “bái Đông”, gồm những xã: Phước Thành, Phước Đại, Phước Chiến, Phước Kỳ…, thường làm chapi 10 dây. Bạn Raglai sống miền Tây, còn gọi là “bái Tây”, gồm những xã: Phước Bình, Phước Thắng… đến tỉnh Khánh Hòa, thường có tác dụng chapi 12 dây.

Người Raglai sinh hoạt xã Ma Nới (huyện Ninh Sơn) có tác dụng chapi 8 dây, được ghép thành 4 cặp dày, mỏng manh khác nhau. Dày tuyệt nhất là hai cặp dây cha, mẹ, có music trầm lắng. Nhì cặp dây kế tiếp tượng trưng cho nhỏ trai, con gái, có âm thanh trong trẻo, cao bổng hơn. Bạn Raglai theo cơ chế mẫu hệ buộc phải điệu bọn chapi khi nào cũng được khảy tự cặp dây người mẹ rồi bắt đầu đến cặp dây thân phụ và sau cuối là các cặp dây con. Đối với người Raglai, chapi là hồn người, là bảo bối vô giá.


*

Theo thợ gỗ Chamalé Âu (SN 1955, bạn Raglai, ngụ xóm Ma Nới, thị trấn Ninh Sơn), điều khó nhất khi làm bầy chapi là lẫy dây với thẩm âm. Dây lẫy dày quá, music phát ra đang trầm, cứng, ko vang xa; dây mỏng mảnh thì âm đã bổng, nhưng rất dễ gãy. Làm bầy xong, bạn ta áp tai vào đầu ống tre rồi gảy đàn, chỉnh âm đến lúc nào âm thanh vạc ra “nghe ưng cái bụng của mình” là được.

Cùng với chiếc kèn bầu, tín đồ Raglai sử dụng lũ chapi gần như là mọi lúc, hồ hết nơi. Nhiều nhất là lúc nhàn nhã vào mùa mưa, thời gian lễ, tết, cưới xin, bái lúa new hoặc trai gái dùng tán thức giấc nhau một trong những đêm trăng thanh gió mát. Chamalé Âu được xem như là người đùa chapi hay duy nhất của tỉnh Ninh Thuận. Ông đã giành những giải thưởng, bởi khen, chứng nhận của thức giấc và tw cho đầy đủ lần xách chapi đi diễn.

Có thời điểm, lớp trẻ dân tộc Raglai làm việc xã Phước thắng mù tịt về chapi, khiến nghệ nhân Mai Thắm canh cánh nỗi lo tiếng lũ bị thất truyền. Trước nguy cơ chapi bị mai một, trong năm gần đây, ông gác lại chuyện nương rẫy, chăm nom vào đào tạo lớp trẻ giữ gìn “hồn tín đồ Raglai”. Hiện nay đã bao gồm hơn 10 thanh thiếu hụt niên biết chơi chapi, tấn công mã la, thổi kèn bầu. Trọng tâm nguyện của ông là mở một lớp dạy nhạc cụ người Raglai, nhằm “hồn vía cha ông” được bảo đảm cùng năm tháng.